Ezanda teganni-telhin yapmanın hükmü nedir?
Soru
Ezanda teganni-telhin yapmanın hükmü nedir?
Fetva
Sözlükte coşturmak, şenlendirmek manalarına gelen “teganni”1(التغني) ile i’râbda hata etmek,2 sesi güzelleştirmek3 manalarında olan “telhin”4(التلحين) kelimelerini fukaha terim olarak aynı bağlamda kullanmaktadır. Buna göre, ezan okunurken teganni-telhin yapmaktan maksat ezandaki harflerin harekelerinin değiştirilmesi, meddin (harfin sesinin harekesi yönünde uzatılması) olması gerekenin üstünde yapılması ya da ezandaki kelimelerin artırılması veya eksiltilmesi ise teganni mekruhtur.5 Zira bir seferinde Abdullah b. Ömer’i (r.a) Allah için sevdiğini söyleyen kişiye İbn Ömer, Allah için ona buğz ettiğini söylemiş, gerekçe olarak da o kişinin ezanda tegannide bulunduğunu ifade etmiştir.6 Ayrıca bu şekilde okunan ezanın dinlenmesi de caiz değildir.7 Zira zikredilen ameliyede İslam’ın bir şiarı8 tahrif edilmektedir. Fakat teganniden maksat Kur’ân-ı Kerim veya ezan okunurken sesin güzelleştirilmesi ise bunun hükmü müstehaptır.9 Zira Allah Rasulü ﷺ “Kur’an okurken teganni yapmayan bizden değildir.”10 buyurmakta, Allah Teala’nın, kendisine indirdiği kitabını11 teganni yaparak okuyan peygamberden hoşlandığını haber vermektedir.12 Şarihler ise zikredilen hadis-i şeriflerdeki teganniden maksadın okuma esnasında sesi güzelleştirmek olduğunu,13 kişinin bunu yapmaya güç yetiremiyorsa da elinden geldiği kadar güzel okumaya gayret etmesi manasına geldiğini ifade etmektedir.14 Bununla birlikte fukaha lafza-i celâldeki “lâm” harfini kalın okumak manasında olan tefhimin (التفخيم) ise caiz olduğunu söylemektedir.15
Dipnotlar ve kaynaklar15
Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab (Beyrut: Dâr Sâdır, 1414), 15/139. ↩
İsmail b. Hammâd Cevherî, thk. Ahmed Abdulğafûr Attar (Beyrut: Daru’l-İlm Li’l-Melâyin, ts.), “Tâcü’l-luġa ve ṣıḥâḥu’l-ʿArabiyye”, 6/2193. ↩
Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Hüseyn b. Hasen er-Remlî el-Makdisî İbn Reslân, Şerḥu Süneni Ebî Dâvûd (Mısır: Daru’l-Felâh, 2016), 7/196. ↩
Ebü’l-Feth Burhânüddîn Nâsır b. Abdisseyyid b. Alî el-Hârizmî el-Mutarrizî, el-Muġrib fî tertîbi’l-Muʿrib (Dârul-Kitabi’l-Arabî, ts.), 424. ↩
Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed es-Serahsî, el-Mebsûṭ (Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1993), 1/139; Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî İbn Nüceym, el-Bahru’r-Râik Şerhu Kenzi’d-Dekâik (Dâruʼl-Kütübiʼl-ʻİslami, ts.), 1/270. ↩
Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî b. Sultân Muhammed el-Herevî el-Kārî, Fetḥu bâbi’l-ʿinâye (Beyrut – Lübnan: Dâru’l-Erkam, 1997), 1/203. ↩
Damad Efendi, Mecmaʿu’l-enhur fî şerḥi Mülteḳa’l-ebḥur (Daru İhyai Kütübi’l-Arabiyye, ts.), 1/76. ↩
Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el-Kâsânî, Bedâiu’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâi’ (Beyrut: Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 1986), 7/103. ↩
Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî İbnü’l-Hümâm, Fetḥu’l-ḳadîr li’l-ʿâcizi’l-faḳīr (Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.), 1/248; Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkī İbn Âbidîn, Reddü’l-muḥtâr ʿale’d-dürri’l-muḫtâr (Beyrut: Darul Fikr, 1992), 1/387. ↩
Buhari, Tevhid, 44 (Hadis No:7527). ↩
Mahmûd Muhammed Hattâb es-Sübkî, el-Menhelü’l-ʿazbü’l-mevrûd (Kahire: Matbaatü’l-İstikame, 1353), 8/135. ↩
Buhari, Fedailu’l-Kur’an, 19 (Hadis No:5023); Müslim, Salât’ül Müsâfirîn ve Kasruhâ, 232 (Hadis No:792). ↩
Ebü’t-Tayyib el-Azîmâbâdî, Avnü’l-Ma‘bûd (Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1415), 4/241; Ahmet Şebbir Osmanî – Muhammed Taki Osmani, Fethü’l-Mülhim bi Şerhi Sahîhi’l-İmâm Müslim (Dimeşk: Daru’l-Kalem, 2006), 5/162. ↩
Ebu Davud, Tefriu’ ebvabi’l-vitr, 20 (Hadis No:1471). ↩
İbn Nüceym, el-Bahru’r-Râik Şerhu Kenzi’d-Dekâik, 1/270. ↩