Gündüz oruca niyet edilebilir mi? Niyetin dille olması şart mıdır?
Soru
Gündüz oruca niyet edilebilir mi? Niyetin dille olması şart mıdır?
Fetva
Oruçlar niyetin zamanı açısından geceden niyet edilmesi şart olanlar ve gündüzün tam ortası olan kaba kuşluğa kadar niyet edilebilenler olmak üzere iki kısımdır. Bütün oruç çeşitlerinde niyetin esas vakti gece olmakla beraber en faziletli vakit imsak anıdır.1 Bununla birlikte farz2, muayyen nezir3 ve nafile oruçlarda4 imsaktan sonra orucu bozacak bir davranış içerisinde olunmaması şartıyla kaba kuşluğun öncesine kadar niyet geçerlidir.5
Kaza, kefaret veya gayri muayyen nezir6 oruçlarına ise mutlaka geceden niyet edilmelidir.7
Niyette asıl olan dille telaffuz değil, kalple oruç tutmaya niyet etmektir. Fukaha sahura kalkmanın da niyet olarak sayılacağını ifade etmektedir.8 Bununla birlikte kalpteki niyeti dil ile telaffuz etmek ulemanın âdetidir.9
Dipnotlar ve kaynaklar9
Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî İbn Nüceym, el-Bahru’r-Râik Şerhu Kenzi’d-Dekâik (Dâruʼl-Kütübiʼl-ʻİslami, ts.), 2/279. ↩
Ramazan orucu ↩
Belirli bir günde oruç tutmayı adamak suretiyle kişiye vacip olan oruçlar ↩
Pazartesi-perşembe, Hz. Davud (a.s), Şaban’ın 15.günü, Arefe günü oruçları gibi ↩
Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el-Kâsânî, Bedâiu’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâi’ (Beyrut: Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 1986), 2/85; Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed es-Serahsî, el-Mebsûṭ (Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1993), 3/62. ↩
Herhangi bir gün tayin etmeksizin tutmayı adayarak kendisine vacip kıldığı oruçlar ↩
Ebü’l-Hasen Burhânüddîn Alî b. Ebî Bekr b. Abdilcelîl el-Fergānî el-Mergīnânî, el-Hidâye şerhu bidâyeti’l-mübtedî (Sind: el-Büşra, 2021), 1/339; es-Serahsî, el-Mebsûṭ, 1/163. ↩
et-Tahtâvî, Ḥâşiye ʿalâ Merâḳı’l-felâḥ (Beyrut – Lübnan: Dârüʹl-kütübiʹl-’ilmiyye, 1997), 642. ↩
Heyet, el-Fetâva’l-Hindiyye (Daru’l-Fikr, 1310), 1/195. ↩