Ramazan’da oruçlu iken hanımına şehvetle dokunan ve orucunun bozulduğunu zannettiğinden bilerek yiyip içen kişiye kefaret gerekir mi?
Soru
Ramazan’da oruçlu iken hanımına -inzal olmamak (boşalmamak) kaydıyla- şehvetle dokunan, onu öpen, sarılan ve orucunun bozulduğunu zannettiğinden bilerek yiyip içen kişiye kefaret gerekir mi?
Fetva
Kişinin oruçlu iken eşine şehvetle dokunması, onu öpmesi, ona sarılması1 gibi ameliyeler inzal olmadıkça (boşalmadıkça) orucu bozmaz.2 Nitekim Allah Rasulü de ﷺ oruçlu iken hanımlarını öperdi.3 Ancak kişinin orucun bozulduğunu zannedip, bilerek yiyip-içmesiyle oruç bozulur.4 Bu durumda kefaretin gerekliliği hususunda Hanefi fukahası şu tafsilatı zikretmektedir:
Şayet kişi, belde halkının fetva noktasında kendisine güvendiği bir fıkıh aliminden5 fetva alarak orucunun bozulduğu kanaatine ulaştıysa kefaret noktasında bir şüphe oluştuğundan ondan kefaret düşer.6 Zira fetva noktasında ehliyetli olmayan kişi, Müslümanlar katında muteber olan bir müftünün fetvasıyla amel etmekle mükelleftir.7 Bundan dolayı fukaha, “Avamın mezhebi müftünün mezhebidir.” demektedir.8 Ayrıca Allah Rasulü ﷺ şüphe ile hadlerin düşürülmesini emretmiştir.9 Bir cihetle had cezasına benzeyen kefaret de şüphe ile düşer.10
Bir alime danışmadan kendi kanaatine göre hareket ederek orucunun bozulduğuna hükmeden ve yiyip-içen kimseye ise kaza ile birlikte kefaret de gerekir. Çünkü suret itibariyle bu fillerin oruca zıt bir durumu olmadığından kişinin kanaati, yerinde olmayan bir zan olarak değerlendirilerek itibara alınmamıştır.11
Şafiî mezhebine göre ise kefaret, ancak Ramazan’da cinsi münasebette bulunmakla gerekir; yemek-içmekten dolayı gerekmez.12 Unutarak yiyip-içen kimse, orucunun bozulduğunu zannederek cima ederse Şafiîlerde sahih olan görüşe göre orucu bozulur13 ancak kişinin zannı dikkate alınarak kefaret gerekmez.14
Dipnotlar ve kaynaklar14
Oruçlu kimsenin, eşiyle münasebetinin sınırlarıyla alakalı ayrıntılı bilgi için bkz. https://fetva.ifam.org.tr/oruclu-kisinin-esiyle-munasebetinin-sinirlari-nelerdir/ ↩
Burhanuddîn el-Merğînânî, el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî (Karaçî: Mektebtu’l-Büşrâ, 2021), 1/345. ↩
Buhârî, Savm, 23 (Hadis No: 1927). ↩
Bkz. el-Merğînânî, el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî, 1/358. ↩
Kefaretin düşmesi için fetva alınan müftünün fıkıhta ehil ve halk nezdinde muteber olması gerekir. Aksi halde kefaret düşmez. Bkz. Muhammed Emin İbn Abidin, Raddu’l-Muhtâr ala’d-Durri’l-Muhtâr (Beyrut: Dâru’l-Marife, 2015), 3/445. ↩
Alâuddîn Ebu Bekir b. Mes’ûd el-Kâsânî, Bedâiu’s-Senâi’ fî Tertîbi’Şerâi’ (Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2010), 2/620. ↩
Bkz. Zeynuddîn İbn Nüceym, el-Bahru’r-Râik Şerhu Kenzi’d-Dakâik (Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts.), 2/316. ↩
İbn Abidin, Raddu’l-Muhtâr ala’d-Durri’l-Muhtâr, 3/445. ↩
Ebû Hanîfe Nu‘mân b. Sâbit b. Zûtâ b. Mâh, Müsnedu Ebî Hanîfe rivâyetu’l-Haskefî (Karaçi: Mektebetu’l-Büşra, 2010), ss. 458-459 Hadis No: 314. ↩
Bkz. el-Merğînânî, el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî, 1/345. ↩
el-Kâsânî, Bedâiu’s-Senâi’ fî Tertîbi’Şerâi’, 2/619-620. ↩
Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed b. Muhammed Habîb el-Basrî el-Mâverdî, el-Hâvî’l-Kebîr fi Fıkhi Mezhebi’l-İmam eş-Şâfiî (Şerhu Muhtasari’l-Müzenî) (Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1999), 3/434. ↩
Şemsuddîn Muhammed b. Muhammed el-Hatîb eş-Şirbînî, Muğni’l-Muhtâc İlâ Ma’rifeti Me’ânî Elfâzi’l-Minhâc (Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2011), 1/592. ↩
Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed b. Ali b. Hacer el-Heysemî, Tuhfetu’l-Muhtâc bi Şerhi’l-Minhâc (Beyrut: Dâru’d-Dıyâ’, 2020), 3/698. ↩