Kur’an-ı Kerim’e yemin etmek caiz midir?
Soru
Kur’an-ı Kerim’e yemin etmek caiz midir?
Fetva
Sözlükte “kuvvet” manasına gelen yemin,1 terim olarak kişinin bir şeyi yapacağına ve yapmayacağına dair olan ifadesini kuvvetlendirmek için Allah Teala’nın ismini zikretmesidir.2 Yemin yalnızca Allah Azze ve Celle’nin isimleri ve sıfatlarıyla yapılır.3 Zira Allah Rasulü ﷺ “Her kim yemin ederse ya Allah’a ﷻ yemin etsin ya da sussun.”4 buyurmakta, başka bir hadis-i şerifte de Allah Teala’dan başka bir şeye yemin eden kimsenin O’na ortak koştuğunu ifade etmektedir.5
Yeminlerde örfün muteber olduğunu ifade eden İmam el-Mergīnânî’nin de içinde bulunduğu Hanefi fukahası6 her ne kadar Kur’an-ı Kerim Allah Teala’nın zatıyla kaim olan, kelam sıfatının bir tecellisi olsa da örfte mevcut olmadığından “Kur’an’a yemin ederim.” şeklindeki bir ifadenin yemin olmadığını söylemektedir.7 Sonraki devirdeki fukaha ise zamanla Kur’an’a yeminin örf haline geldiğini ifade etmekte, buna bağlı olarak da Kur’an’a yemin etmenin geçerli olduğunu ve bu fetvanın tercihe daha şayan olduğunu beyan etmektedir.8 Mushaf ise Allah Teala’nın sıfatı olmadığından, onun üzerine el koyup yemin etmek geçerli değildir. Ancak mushafın üzerine elini koyan kimsenin içindeki Allah’ın kelamına niyet ederek yemin etmesi geçerlidir.9
Dipnotlar ve kaynaklar9
Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî el-Hemedânî İbn Fâris, Muʿcemü meḳāyîsi’l-luġa (Darul Fikr, 1979), 6/158. ↩
Molla Hüsrev, Dürerü’l-ḥükkâm fî şerḥi Ġureri’l-aḥkâm (Darül İhya el Kütübül Arabiyye, ts.), 2/38. ↩
Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed el-Kudûrî, el-Muḫtaṣar (Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997), 209-210. ↩
Buhari, Şehâdât, 26 (Hadis No: 2679); Müslim, Eyman, 4 (Hadis No: 1646). ↩
مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ لِيَصْمُتْ
Ebu Davud, Eyman ve Nüzur, 4 (Hadis No: 3251); Tirmizi, Nüzur ve Eyman, 9 (Hadis No: 1535). ↩
مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ
Damad Efendi, Mecmaʿu’l-enhur fî şerḥi Mülteḳa’l-ebḥur (Daru İhyai Kütübi’l-Arabiyye, ts.), 1/548; Alâüddîn Muhammed b. Alî b. Muhammed el-Haskefî, ed-Dürrü’l-muḫtâr (Beyrut: Dârül-Kütübil İlmiyye, 2002), 281. ↩
Ebü’l-Hasen Burhânüddîn Alî b. Ebî Bekr b. Abdilcelîl el-Fergānî el-Mergīnânî, el-Hidâye şerhu bidâyeti’l-mübtedî (Sind: el-Büşra, 2021), 2/231. ↩
Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî İbnü’l-Hümâm, Fetḥu’l-ḳadîr li’l-ʿâcizi’l-faḳīr (Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.), 5/69; Heyet, el-Fetâva’l-Hindiyye (Daru’l-Fikr, 1310), 2/53. ↩
Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkī İbn Âbidîn, Reddü’l-muḥtâr ʿale’d-dürri’l-muḫtâr (Beyrut: Darul Fikr, 1992), 3/713. ↩